«بورس عقب‌مانده از تورم، از خواب پرید !!»  

پیش‌بینی بازار ...

بورس24 : روز گذشته بورس تهران پس از حدود ۸۰ روز توقف ناشی از جنگ، بازگشایی شد؛ بازگشایی‌ای که از همان ابتدا نشان داد بازار نه‌تنها آماده قیمت‌گذاری دوباره است، بلکه توان عبور از شوک‌های اولیه را دارد. بازار با حدود ۱۰ همت صف فروش آغاز به کار کرد؛ صف‌هایی که عمده آنها متمرکز بر صندوق‌ها اعم از اهرمی، سهامی و سایر صندوق‌های سرمایه‌گذاری بود. این تمرکز فشار فروش بر صندوق‌ها از همان ابتدا نشان داد که بخش قابل‌توجهی از نگرانی فعالان بازار متوجه ابزارهای پرریسک‌تر و نقدشونده‌تر است، نه لزوماً همه نمادهای بازار به‌صورت یکسان.

در کنار صندوق‌ها، پالایشی‌ها نیز از همان ابتدا تحت فشار قرار گرفتند. این گروه از یکسو به دلیل این نگرانی که در سناریوی درگیری احتمالی بعدی ممکن است جزء اهداف آسیب‌پذیر باشند و از سوی دیگر به سبب عرضه‌های سنگین حقوقی، با وجود ارزندگی بالا وP/E  کمتر از ۳ واحدی، در فضای منفی معاملات قرار گرفتند. این در حالی بود که از منظر بنیادی، پالایشی‌ها همچنان یکی از جذاب‌ترین گروه‌های بازار محسوب می‌شوند. با این حال، در روز بازگشایی، بازار بیش از تحلیل، تحت تأثیر ترس و احتیاط اولیه عمل کرد.

اما در سمت دیگر تابلو، تصویر کاملاً متفاوتی شکل گرفت. سهام‌های تورم‌محور و هم‌وزنی نظیر زراعت، غذایی، سیمانی، دارویی و همچنین برخی تک‌سهم‌ها با گزارش‌های عالی، از همان دقایق ابتدایی با تقاضای جالب‌توجه مواجه شدند. این بخش از بازار نشان داد که سرمایه‌گذاران به‌دنبال پناهگاه‌های نسبی هستند؛ نمادهایی که هم از منظر بنیادی وضعیت مناسبی دارند و هم از منظر عملیاتی و روانی، کمتر در معرض شوک‌های جنگی قرار می‌گیرند. بنابراین برخلاف تصور بسیاری از تحلیلگران و فعالان باتجربه، بازار دیروز به‌جای یک فشار فروش فراگیر، شاهد تفکیک محسوس بین نمادهای آسیب‌پذیر و نمادهای ارزنده‌تر بود.

به‌طور کلی، شرایط بازار به‌مراتب بهتر از سطح انتظار بسیاری از تحلیلگران و افراد قدیمی و باتجربه بود. در بسیاری از نمادها صف فروش برچیده شد و حتی طیفی از نمادها نوسان ۶ درصدی از صف فروش به صف خرید را تجربه کردند؛ رخدادی که نشان داد بازار نه‌تنها ظرفیت جذب عرضه را دارد، بلکه می‌تواند در صورت حمایت نسبی، به‌سرعت چهره‌ای متفاوت به خود بگیرد. در پایان معاملات نیز حدود 56 درصد نمادها سبزپوش شدند و 2.8 همت ورود پول حقیقی به بازار ثبت شد؛ رقمی که به‌نظر می‌رسد برای روز نخست بازگشایی پس از چنین توقف طولانی، یک رکورد قابل قبول و حتی امیدوارکننده باشد.

شاخص کل نیز رفتاری جالب داشت. این نماگر در دقایق ابتدایی معاملات تا ۲۸ هزار واحد افت را تجربه کرد، اما در ادامه این افت را پس گرفت و در نهایت با رشد 0.1 درصدی در محدوده ۳ میلیون و 716 هزار واحد قرار گرفت. این بازگشت شاخص از محدوده منفی به مثبت، از منظر روانی اهمیت زیادی دارد؛ چراکه نشان می‌دهد بازار حتی در نخستین روز بازگشایی نیز از تعادل کامل خارج نشده و توان ترمیم نسبی را دارد. رشد 0.3 درصدی شاخص هم‌وزن از دیگر اتفاقات مهم بازار دیروز بود. از سوی دیگر، ارزش معاملات 17 هزار میلیارد تومانی نیز برای روز اول بازار، رقم خوب و قابل قبولی تلقی می‌شود و نشان می‌دهد که جریان نقدینگی خیلی زود در بازار فعال شده است.

چرا تقاضا در بازار شکل گرفت ؟

نخستین دلیل، همانطور که در گزارش صبح دیروز هم اشاره شد، این است که بازار در این مدت تعطیلی طولانی، در خلأ و سکون مطلق نبود. برعکس، طی این دوره ارزش ریال به‌شدت سقوط کرد و در بسیاری از کالاها و خدمات، شاهد تورم ۱۰۰ درصدی یا نزدیک به آن بودیم. در چنین شرایطی، طبیعی است که بازار سهام فشار فروش مضاعف نداشته باشد؛ چراکه ارزش اسمی و بنیادی بسیاری از شرکت‌ها، به‌ویژه شرکت‌های ریالی و تورم‌محور، نسبت به قبل جذاب‌تر شده است. به بیان دیگر، وقتی در اقتصاد واقعی قیمت کالاها، خدمات و دارایی‌ها رشد چشمگیر داشته‌اند، سهام نیز نمی‌تواند به‌طور نامحدود از این واقعیت عقب بماند.

دومین دلیل، نزدیک شدن به پایان ماه و انتشار قریب‌الوقوع گزارش‌های ۱۲ ماهه شرکت‌هاست. این هفته طیف وسیعی از ناشرین گزارش‌های سالانه خود را منتشر می‌کنند و این گزارش‌ها می‌توانند ارزندگی بخش مهمی از سهام را روشن‌تر کنند. در حقیقت، این گزارش‌ها می‌توانند نوعی کف بنیادی برای بازار ایجاد کنند؛ یعنی حتی اگر بازار از نظر روانی هنوز درگیر ترس باشد، از نظر بنیادی دیگر آن‌چنان فضای خالی برای بدبینی مطلق باقی نماند. انتشار گزارش‌های قوی به‌ویژه در شرکت‌هایی که رشد درآمد، کنترل هزینه یا افزایش حاشیه سود داشته‌اند، می‌تواند فشار فروش را تا حد زیادی مهار کند.

در ادامه نیز گزارش‌های ماهانه اردیبهشت در راه هستند. این گزارش‌ها می‌توانند برای بازار نقش مکمل داشته باشند و به سرمایه‌گذاران کمک کنند تا چشم‌انداز روشن‌تری از عملکرد عملیاتی شرکت‌ها به‌دست آورند. مجموع این عوامل نوید می‌دهد که بازار خیلی زودتر از چیزی که تصور می‌شد به تعادل برسد.

البته نباید فراموش کرد که هنوز سایه جنگ مجدد بر سر بازار سنگینی می‌کند. در چنین فضایی، انتخاب سهام باید با دقت بیشتری انجام شود. بازار امروز بیش از هر زمان دیگری نیاز دارد که سرمایه‌گذاران به‌سراغ نمادهایی بروند که اولاً از نظر ارزندگی در سطح مطلوبی هستند، ثانیاً چشم‌انداز مثبت بنیادی داشته باشند و ثالثاً در صورت تکرار تنش‌های احتمالی، از نظر عملیاتی یا زیرساختی آسیب‌پذیری کمتری دارند. بنابراین در این مقطع، صرف ارزنده بودن کافی نیست؛ بلکه باید به کیفیت سود، پایداری جریان درآمد و میزان ریسک ژئوپلیتیک هر نماد نیز توجه کرد.

نکته مهم دیگر این است که بازار پیش از آغاز تنش سنگین اخیر، تا حد زیادی ریسک جنگ و درگیری را در قیمت‌ها لحاظ کرده بود. بازار پیش از جنگ حدود 25 تا 30 درصد اصلاح کرده بود و همین موضوع نشان می‌دهد که بخشی از نگرانی‌های سیاسی و امنیتی قبلاً در معاملات دیده شده بود. از این رو، نباید انتظار داشته باشیم که بازار، آن هم با این سطح از ارزندگی و با توجه به ارزش دلاری تاریخی حدود ۶۵ میلیارد دلار، بخواهد از اینجا به بعد ماجرا اصلاح عجیب و غریبی را تجربه کند. به‌ویژه وقتی ارزش بسیاری از دارایی‌ها در اقتصاد واقعی رشد کرده، بورس در سطوح فعلی به‌سادگی نمی‌تواند بیشتر از این عقب بماند. در چنین شرایطی، معامله‌گران بهتر است نگاه منطقی‌تر، صبورانه‌تر و کم‌هیجانتری داشته باشند و اسیر نوسانات لحظه‌ای نشوند.

تفاوت نمادهای بزرگ با نمادهای کوچک و متوسط

در چنین شرایطی، تفاوت بین نمادهای بزرگ و نمادهای متوسط و کوچک اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. بسیاری از شرکت‌هایی که فعالیت آن‌ها کمتر از تنش‌های اخیر آسیب دیده و هم‌زمان از تورم نیز منتفع شده‌اند، اکنون می‌توانند به‌عنوان گزینه‌هایی با ریسک نسبی کمتر مورد توجه قرار گیرند. به‌خصوص شرکت‌هایی که از منظر گزارش‌های ۱۲ ماهه و ماهانه وضعیت بنیادی قابل قبولی دارند، ممکن است در فضای جدید بهتر از سایرین خود را بازیابی کنند.

این بخش از بازار، هرچند احتمالاً در روزهای نخست تحت‌الشعاع جو عمومی قرار بگیرد، اما در مرحله بعد می‌تواند زودتر از کل بازار به تعادل برسد و حتی به مقصد بخشی از نقدینگی سرگردان تبدیل شود. به بیان دیگر، بازار به‌مرور از فضای کلی هیجانی فاصله می‌گیرد و سرمایه‌ها به سمت سهم‌هایی حرکت می‌کنند که هم ظرفیت رشد دارند و هم از منظر ریسک، قابل دفاع‌تر هستند.

اقدامات حمایتی و نقش سیاست‌گذار

از سوی دیگر، مجموعه اقدامات حمایتی که برای بازگشایی در نظر گرفته شده، نشان می‌دهد سیاست‌گذار تا حدودی به حساسیت این مقطع آگاه است. ثابت ماندن دامنه نوسان و حجم مبنا، محدودیت‌های مرتبط با بازارگردان‌ها، مدیریت سفارش‌گذاری در دقایق ابتدایی، ممنوعیت برخی موقعیت‌های معاملاتی در بازار اختیار معامله و توصیه به سهامداران عمده برای خودداری از عرضه سنگین در بازار خرد، همگی با هدف کاهش شوک و جلوگیری از تشدید رفتارهای هیجانی طراحی شده‌اند.

هرچند این ابزارها نمی‌توانند همه ریسک‌ها را حذف کنند، اما دست‌کم سرعت انتقال هیجان را کم می‌کنند و به بازار فرصت می‌دهند تا تدریجی‌تر با شرایط جدید عادت کند. یکی از نگرانی‌های اصلی در بازگشایی نیز فشار فروش از سمت دارندگان اعتبار، صندوق‌ها و نهادهای دارای موقعیت بزرگ است. طبیعتا دارندگان اعتبار در دو سه روز ابتدایی، در سمت فروش فعالیت گسترده‌ای خواهند داشت اما انتظار می‌رود با عبور از روزهای ابتدایی رفته‌رفته فشار تحمیل شده از این ناحیه تا حدودی خنثی شود.

در مجموع، آنچه دیروز رخ داد نشان داد بازار سرمایه با وجود توقف طولانی و فضای ملتهب سیاسی، هنوز ظرفیت جذب عرضه و بازگشت تدریجی به تعادل را دارد. شروع معاملات با ۱۰ همت صف فروش، فشار بر صندوق‌ها و پالایشی‌ها، و در مقابل تقاضای پرقدرت در صنایع تورم‌محور و هم‌وزن، همگی تصویری از بازاری چندلایه و انتخاب‌گر ارائه دادند؛ بازاری که دیگر قرار نیست با یک منطق یکسان به همه نمادها نگاه کند.

با توجه به حمایت نسبتاً خوب از بازار دیروز، انتظار داریم برای امروز معاملات روان‌تر و بهتری داشته باشیم. البته با توجه به قرار گرفتن در روزهای پایانی هفته و نگرانی از بابت ریسک‌های سیاسی، طبیعی است که معامله‌گران همچنان با احتیاط رفتار کند. با این حال، گزارش‌های سالانه می‌توانند زمینه را برای بهبود بازار هفته آینده فراهم کنند؛ به‌ویژه اگر جنگی رخ ندهد و فضای سیاسی نیز بیش از این ملتهب نشود. در آن صورت، بورس می‌تواند از عقب‌ماندگی خود نسبت به سایر بازارها استفاده کند و آرام‌آرام به سمت تعادلی پایدارتر حرکت کند.

در نهایت، همانطور که در گزارش صبح دیروز هم اشاره شد، بازار امروز بیش از هر چیز نیازمند تحلیل، صبر و انتخاب‌گری است. در چنین فضایی، هیجان‌زدگی نه‌تنها کمکی به سرمایه‌گذار نمی‌کند، بلکه ممکن است او را از فرصت‌های واقعی بازار نیز دور سازد.

جدول بررسی آخرین وضعیت شاخص‌ها، بازار، نوسانات بازارهای جهانی و منحنی ارزش معاملات :

سر تیتر خبرهای سیاسی و اقتصادی – اخبار و شایعات بازار :  

* ترامپ درباره ایران: من فعلاً حمله را عقب انداختم، امیدوارم برای همیشه، ولی شاید هم فقط برای یه مدت کوتاه. با ایران مذاکرات خیلی مهمی داشتیم و باید ببینیم چه نتیجه‌ای خواهد داشت ! عربستان، قطر، امارات و چند کشور دیگر از من خواستند که اگر می‌شود حمله را دو سه روز عقب بیندازیم، منم قبول کردم !

* در نوبت هفتم عملیات اجرایی سیاست پولی سال جاری، بانک مرکزی تنها به ۱۴۰ همت از حدود ۳۰۶ همت درخواست پول سیستم بانکی، پاسخ مثبت داد. این میزان معادل ۴۶ درصد از سفارشات است !

* عباس علی‌آبادی وزیر نیرو، اعلام کرد: نیروگاه تعدادی از پتروشیمی‌ها مانند مبین، فجر و دماوند طی جنگ آسیب دیدند. این نیروگاه‌ها تأمین‌ کننده برق خود و کمکی برای شبکه بودند اما فعلا نیاز این صنایع توسط وزارت نیرو تأمین شده است. طبق دستور رئیس‌‌جمهور در حوزه تأمین برق، صنایع بهره‌ور و صنایع کم‌ مصرف که ارزش افزوده زیادی دارند، صنایع با مصرف بهینه و تحت کنترل در اولویت تأمین برق قرار خواهند داشت.

تحولات مربوط به صنایع را در بخش ویژه‌های خبری و تحلیلی دنبال کنید.